İhaleye fesat karıştırma suçu nedir?

İhaleye fesat karıştırma suçu, kamu kurum veya kuruluşları adına yapılan mal veya hizmet alım-satım ihaleleri, kiralama işlemleri ve yapım ihalelerinde, ihale sürecinin hukuka aykırı biçimde manipüle edilmesiyle oluşan bir suçtur. Bu suç, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 235. maddesinde düzenlenmiştir.

Kanuna göre, ihale komisyonunun kurulmasından sözleşmenin imzalanmasına kadar geçen süreç, ihaleye fesat karıştırma suçunun işlenebileceği dönemdir. Bu sürenin dışındaki her hukuka aykırı fiil, otomatik olarak bu suçu oluşturmaz.

TCK 235’e Göre İhaleye Fesat Karıştırma Suçunun Tanımı

“Kamu kurumu veya kuruluşları adına yapılan mal veya hizmet alım ya da satımlarına, kiralamalara veya yapım ihalelerine fesat karıştıran kişi, 3 yıldan 7 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”

Bu suçun oluşması için, TCK 235’te açıkça sayılan fiillerden birinin gerçekleştirilmesi gerekir.

İhaleye Fesat Karıştırma Suçunun Unsurları

İhaleye fesat karıştırma suçu;

Seçimlik hareketli

Çok failli

Kamu zararı aranmayan

bir suç tipidir.

Suç, ihale sürecinde;

hile,

cebir veya tehdit,

gizli bilgilerin ifşası,

rekabeti bozucu anlaşmalar

gibi fiillerle işlenebilir.

Hileli Davranışlarla İhaleye Fesat Karıştırma

Aşağıdaki fiiller, hileli davranışlarla ihaleye fesat karıştırma kapsamında değerlendirilir:

İhaleye katılma yeterliliği olan kişi veya firmaların ihaleye katılımının engellenmesi

Yeterliliği olmayan kişi veya firmaların ihaleye dahil edilmesi

Şartnameye uygun malların haksız şekilde değerlendirme dışı bırakılması

Şartnameye aykırı malların uygunmuş gibi kabul edilmesi

Gizli tutulması gereken ihale bilgilerinin üçüncü kişilere verilmesi

Özellikle yaklaşık maliyetin veya rakip tekliflerin sızdırılması, bu suçun en sık karşılaşılan örneklerindendir.

Cebir veya Tehdit Yoluyla İhaleye Fesat Karıştırma

İhale sürecine katılan veya katılmak isteyen kişi ve firmaların;

tehdit edilmesi,

zorlanması,

korkutulması

suretiyle ihaleden çekilmeye zorlanması, ayrı bir suç tipi olarak düzenlenmiştir.

Rekabeti Bozucu Anlaşmalar (Fiyat Anlaşmaları)

İhaleye katılan veya katılmak isteyen firmaların;

düşük veya yüksek teklif verilmesi konusunda

açık veya gizli anlaşma yapmaları

ihalenin serbest rekabet ortamını ortadan kaldırdığı için ihaleye fesat karıştırma suçu oluşturur.

İhaleye Fesat Karıştırma Suçunun Nitelikli Halleri

TCK 235’e göre suçun nitelikli halleri şunlardır:

Cebir veya tehdit kullanılarak işlenmesi halinde alt sınır 5 yıldan az olamaz

Kamu zararı oluşmamışsa (bazı istisnalar hariç) ceza 1–3 yıl aralığında uygulanabilir

Suç nedeniyle menfaat temin eden kamu görevlileri ayrıca cezalandırılır

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunlara bağlı şirketler de kapsam içindedir

İhaleye Fesat Karıştırma Suçunun Cezası

3 yıldan 7 yıla kadar hapis cezası

Nitelikli hallerde daha ağır yaptırımlar

Disiplin ve memuriyetten çıkarma sonuçları

İhaleye Fesat Karıştırma Suçu Örnekleri

Yaklaşık maliyet veya teklif bilgilerini üçüncü kişilere sızdırmak

Firmalar arasında fiyat anlaşması yapmak

İhaleye katılacak firmaları tehdit etmek

Yeterli olmayan firmaları ihaleye sokmak

Şartnameye aykırı mal veya hizmetleri kabul etmek

Soruşturma ve Yargılama Süreci

Suç, 3628 sayılı Kanun kapsamında savcılık tarafından resen soruşturulur

4483 sayılı Kanun’a göre izin alınması gerekmez

Kamu görevlileri görevden uzaklaştırılabilir

Mal varlığına el koyma uygulanabilir

Memurlar Açısından Sonuçları

İhaleye fesat karıştırma suçu;

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na göre memuriyete engel suçtur

Ceza süresi önemli olmaksızın memuriyet sona erer

Disiplin soruşturması sonucunda bir daha kamu görevine atanamama yaptırımı uygulanabilir

Zamanaşımı Süresi

İhaleye fesat karıştırma suçunda dava zamanaşımı süresi 15 yıldır.

Özel Sektör İhalelerinde Bu Suç İşlenir mi?

Hayır.

Özel sektör ihaleleri, kamu ihalesi kapsamında olmadığı için TCK 235 uygulanmaz. Ancak farklı suç tipleri (dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma vb.) gündeme gelebilir.